FOTOREPORTAŻ TORUŃSKI ZE SMAKIEM = ALBUM ANDRZEJA KAMIŃSKIEGO

Po dłuuugim okresie nieobecności w toruniarni (o ile ktokolwiek zauważył) wracam bardziej publicystycznie niż historycznie, choć zawsze z historią i kulturą w tle. Nie mogę nie skomentować wydarzeń bieżących: od Skaywaya przez ulicologię wkiepskim wykonaniu po książkę najnowszą o Toruniu.

za: Toruński Antykwariat Księgarski
http://antykwariat-torun.home.pl/

 

Ta publikacja to album fotografii Andrzeja Kamińskiego, wieloletniego reportera dziennika „Nowości”. Dużo i mało zarazem – sporo zdjęć przeróżnych, ale ułamek, promil jakiś zaledwie z wielkiego dorobku Autora. Toruń i torunianie – tak, jak lubię, miasto mieszkańców, sprzed kilku, kilkunastu, kilkudziesięciu lat. Zdążyłam zaledwie przejrzeć tę książkę, a już znalazłam w niej dla siebie liczne smaczki i detale, często w tle.

Żałuję tylko baaardzo, że zdjęcia opatrzono zaledwie lakonicznymi podpisami, często bez dokładnej lokalizacji (nr domu). Ja sobie z tym (doskonale) poradzę – wiem, poznaję, odcyfruję, ale czy poradzi sobie z tym każdy torunianin? O czytelnikach spoza naszego miasta nie wspominając. Bez komentarza pewnych treści nie wyłapią i nie zrozumieją młodzi, którzy nie pamiętają czasów PRL-u. Taki tam niedosyt i narzekania niepoprawnej edukatorki historycznej. 

Nie marudziłabym, gdyby album wydał sam fotoreporter – jako rodzaj dziennika swojej pracy i dokonań. Ale książkę wydało Muzeum Okręgowe, więc tym bardziej właściwy wydaje się komentarz na wzór standardu wyznaczonego przez znane albumy: „Toruń – miasto i ludzie na dawnej fotografii” oraz „Toruń i miasta ziemi chełmińskiej na rysunkach Jerzego Fryderyka Steinera z 1 połowy XVIII wieku (tzw. Album Steinera)”. Komentarz jako wartość dodana sprawiłaby, że toruńskie opowieści: ludzie, miejsca, klimaty, wydarzenia, zabytki, trafiłyby do znacznie szerszego grona odbiorców.

Nie marudziłabym, gdyby album wydały „Nowości” (w roku jubileuszu 50-lecia). Ale skoro stało się, jak się stało, to czy należy rozumieć, że teraz katalogi zbiorów i wystaw Muzeum – czyli podstawę, na którym bazuje / bazować powinna cała reszta – będą wydawać „Nowości”? 😵 

Ma Muzeum spoooro możliwości w tej materii; nie wspominam już o katalogach zbiorów (przebogatych), wystaw czasowych (np. wystawy o reformacji – wielka rocznica 500-lecia, (bez przymiotnika…) wystawa – a opracowania brak…), ale o samej choćby kolekcji dawnej fotografii. Jeszcze za muzealnych czasów proponowałam opublikowanie (foto + opis z historycznym kontekstem):
--- trzech „albumów toruńskich” z końca XVIII w. i 1. połowy XIX w. (kapitalna ikonografia),
--- zespołu dotyczącego dzieł / muzealiów utraconych, m.in. miejska galeria malarstwa (kapitalne foto),
--- fotografii z czasów II wojny światowej (Kurt Grimm).
--- Z innych tematów np. „Toruńskie sławy i z Toruniem związane” (plastyka nowożytna i nowoczesna, starodruki, fotografia, rzeźba) – w różnych grupach tematycznych, z odniesieniami do dziejów i kultury miasta. Itp. itd.  

Pomysłów i wiedzy mi nie brakuje, co najwyżej czasu i pieniędzy 😏. Czego i innym (szczególnie temu, kto: Ciągle pracuje! Wszystkiego przypilnuje i jeszcze inni, niektórzy, wtykają mu szpilki.To nie ludzie – to wilki!) nieustająco życzę!

TORUNIARKI MORDA HEJTERSKA I ZŁODZIEJE SŁÓW

Dziwny tytuł? Już wyjaśniam.

Dzięki pewnemu Wielkiemu i Bardzo Ważnemu Stołecznemu Panu dowiedziałam się, że jestem:

drugi sort,

lewacka bojówka,

morda zdradziecka czy jakaś tam…

A dzięki innemu, znacznie Mniej Ważnemu Prowincjonalnemu Panu dowiedziałam się, że jestem hejterką. Bo ośmielam się mieć swoje zdanie i zdarza mi się krytykować coś / kogoś.

Mam na myśli stwierdzenia Krystiana Kubjaczyka, które sfomułował w odpowiedzi na krytykę Festiwalu Skyway autorstwa prof. Witolda Chmielewskiego. Czy samozachwyt jest w zakresie obowiązków?

Pan Kubjaczyk popłynął: krytyka to nie hejt, tak jak kicz to nie sztuka. Popłynął tym bardziej, że wypowiadał się jako przedstawiciel władzy (elyty…). Obaj ci panowie należą do ogromnej, wciąż rosnącej w siłę rzeszy złodziei – złodziei słów. Pan Stołeczny daje przykład – jest „wzorem” w tym pokręconym znaczeniu.

Co do Skywaya – kultura popularna była od zawsze, ale raczej nikt cyrku, w tym cyrku małp, psów, czy pcheł 😂, kobiety z brodą, dzieci o wadze 200 kg, występów magików, iluzjonistów, somnambulików, spirytystów itp. itd. Nie zaliczał do kręgu SZTUKI. Dziś i owszem – czego przykładem jest Skyway (nie wystarczy używanie nazwisk artystów jako listka figowego!) – bo słowa już nic nie znaczą. W ustach władzy tym bardziej…
To tak, jakby muzykę klasyczną opisywać za pomocą terminologii i pojęć disco polo; Mickiewicza czy czytanego dziś narodowo Wyspiańskiego – metodą przystającą do rymów częstochowskich; dzieła Leonarda da Vinci zestawiać z tfurczością (nie mylić z twórczością) pani, która swego czasu „odrestaurowała”fresk z wizerunkiem Chrystusa, myśląc, że ratuje malowidło…

od sztuki do kiczu...
za: http://www.se.pl/wiadomosci/swiat/hiszpania-amatorska-renowacja
-zniszczyla-dzielo-sztuki_275111.html

A propos ocen (zob. też Grzegorza Giedrysa "Skończmy z hipokryzją") Skywaya najbardziej przeszkadza mi nie to, co jednostkowe (co dotyczy samego Festiwalu), ale sam mechanizm – to,  co nazwałam kradzieżą słów: sztuka to sztuka, festyn to festyn, krytyka to krytyka, a hejt to coś, co w wykonaniu urzędników jest niedopuszczalne. Przeszkadza mi, że władza za publiczne (duże) pieniądze ogłupia ludzi (bo festyn to nie sztuka), że działa na rzecz złodziei słów.

BEZIMIENNI (CZĘŚCIOWO) – ULICOLOGIA

Znamy już odpowiedź na pytanie: czy pani / panna A. Ludowa ulegnie... Uległa, nie tylko ona. Instytut Pamięci Narodowej nakazał dokonanie zmian nazw, wypełniających normę art. 1 Ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego…  Niektórym ulicom zmieniono patronów. Tym razem w odniesieniu do mojego najbliższego sąsiedztwa rzecz jednak nie tak oczywiście oczywista, przynajmniej w mojej ocenie. Chodzi o ulice:

1/ Armii Ludowej (ob. 63. Pułku Piechoty) – wiem, wiem..., trudno jednak tak wygumkować walczących szeregowych żołnierzy. Historia nie jest czarno-biała. Jeśli patronami mogą być tylko i wyłącznie nieskazitelni bohaterowie, to w przypadku bohaterów zbiorowych naprawdę o to baaardzo trudno.

Napis na odnowionym i ocieplonym bloku.

Znak 63. Pułku Piechoty,
zwanego Dziećmi Torunia.

Uliczni sąsiedzi - z Julianem Marchlewskim włącznie...
(stara, zapomniana tabliczka nad nr. 24).

2/ Wincentego Pstrowskiego (ob. gen. Gustawa Orlicza-Dreszera) – nazwa stanowiła doskonały przypominacz o funkcjach edukacyjno-historycznych: do czego prowadzi masowa manipulacja i zideologizowana propaganda, a sam Pstrowski był przecież tak naprawdę ofiarą systemu…

Stary i (niżej) nowy Idzikowski.

Tabliczki z nazwami już zmieniono – na częściowo bezimiennych bohaterów. Mieszkam teraz przy ul. mjr. Ludwika Idzikowskiego ALBO przy ul. Idzikowskiego. Pierwsza tablica chyba jeszcze z czasów PRL-u, druga – sprzed kliku dni. Czyżby tablico-sprawca nie wiedział, kim był ów pan I. i nie znał jego imienia? 😀 Nazwa A. Ludowej pozostała na blokach mojego osiedla – kto zapłaci za przemalowanie wielkoformatowego napisu?

Szkoda, że moje ulicologiczne propozycje nazw UNIWERSALNYCH pozostały zlekceważone, nie byłoby tego rodzaju problemów 😂

Takie mnie oto refleksje w związku z tym nawiedziły:

1/ czy nie należałoby patronów traktować z szacunkiem = ZAWSZE podawać imię i nazwisko / pełne nazwy?

2/ czy bardziej liczy się „jakość” zgłoszonego potencjalnego patrona ulicy czy raczej to, KTO składa wniosek? Czy jest jakaś przemyślana koncepcja nazewnictwa? Czy idziemy na żywioł?

3/ I przy okazji – co z ul. Panu Sześcioletniego u bydgoskich sąsiadów? 😀

ZEGAROWY SPACER I LETNIE INSPIRACJE

WRACAM do toruniarni!
Po długim milczeniu (z powodów technicznych i chorobowych). 

Czy ktoś tę przerwę w ogóle zauważył...?

Przymiotniki w tytule dotyczą Letnich Spacerów pod egidą Centrum Sztuki Współczesnej oraz mojej w tym cyklu „produkcji”, czyli spaceru poświęconego zegarom w przestrzeni miasta. Szczerze mówiąc sądziłam, że ze względu na dość hermetyczną tematykę przyjdą dwie, trzy osoby… Okazało się, że w obu terminach słuchaczo-zwiedzacze dopisali! Cieszę się, że grono zainteresowanych wszystkim, co toruńskie, to zbiór nieskończony 😉.

 

 

 

Spacer – ze względów technicznych – ograniczyłam do obszaru zespołu staromiejskiego, ale i tak było o czym opowiadać. Prosiłam Słuchaczy, żeby w przypadku (zbyt) wielkiego z mojej strony słowotoku dali znak STOP, albo – w przypadku (zbyt) szkatułkowej kompozycji opowieści: dygresja w dygresji do dygresji… – zasygnalizowali historyczne pogubienie. Jednak dygresje budujące kontekst historyczny i kulturowy okazały się na tyle ciekawym dopowiedzeniem, że prowokowały pytania, stwarzające okazję do kolejnych opowieści…

 

Jedna z uczestniczek spaceru zwróciła nasza uwagę na sygnaturę na tarczy zegara z fasady Szkoły Podstawowej nr 1 przy ul. Wielkie Garbary. Miała ten przywilej, że jako pracowniczka SP 1 weszła na sam zegarowy szczyt. To wiązany monogram HS = jeśli mistrz miejscowy, to może Hugo Sieg? Trzeba pamiętać, że w XIX w. często mamy do czynienia ze "składakami" = mechanizm fabryczny, sprowadzony + tarcza dodana przez lokalnego mistrza, z jego sygnaturą (wcześniej tę metodę stosowano tez w odniesieniu do zegarów podłogowych, ale mechanizm był jednostkowy, rzemieślniczej roboty).

Zainteresowanych tą dziedziną miejscowego rzemiosła artystycznego i wytwórczości odsyłam do pierwszej monografii toruńskiego zegarmistrzostwa, z dwoma zastrzeżeniami:

1/ stan wiedzy zmienił się od czasu wydania książki (2008 r.), także za moja sprawą 😌 – zmieniły się NA PLUS oczywiście (choć tak wiele rzeczy zmienia się na minus…)

2/ nakład książki jest wyczerpany od dawna… (wykupiony w ciągu kilku miesięcy od wydania, co był swego rodzaju muzealnym ewenementem), więc potencjalnym czytelnikom zostają biblioteki (zapraszam do Książnicy!), antykwariaty lub internetowe miejsca zakupu.

Nieskromnie dodam, że po-spacerowa fala zegarowego zainteresowania sprawiła, że księgarnia Centrum przy ul. Chełmińskiej 4 sprowadziła natychmiast stosowne książki wydane przez Toruński Oddział Stowarzyszenia Historyków Sztuki. 

W listopadzie ukaże się kolejny tom tejże serii „Rzemiosło artystyczne i wzornictwo w Polsce”, choć poświęcony „Biżuterii w służbie sacrum i dewocji...” – z tekstem mojego autorstwa o zegarmistrzach i złotnikach – o rzemieślniczo-handlowym pejzażu Torunia XIX-XX w. (do 1939 roku). Zachęcam do lektury.

Swoim zainteresowaniem daliście mi Państwo kolejny impuls do kontynuowania zegarowych badań – dziękuję! Dziękuję Pani Annie Kompanowskiej za wyciągnięcie czasomierzy na światło dzienne! Jej zainteresowanie zaowocowało kolejnymi moimi spacerowymi pomysłami. Już teraz zapraszam na kolejne – mam nadzieję – spacery.